Een vintage tapijt kopen
De Djoharian-gids
Wat patina onderscheidt van schade, een handgeknoopt tapijt van een kopie, en een goede aankoop van een teleurstelling. Aantekeningen uit vijf decennia in het vak.
Een vintage tapijt heeft al een leven achter de rug voordat het bij u komt. Daarin ligt de aantrekkingskracht: kleuren die in de zon zachter zijn geworden, wol die door decennia van voetstappen is gepolijst, kleine onregelmatigheden die laten zien dat een mens het met de hand heeft gemaakt. Het is ook de reden waarom u bij de aankoop met een ander oog moet kijken dan bij iets nieuws. Twee tapijten kunnen op een foto op elkaar lijken en toch een wereld van verschil blijken zodra u ze omdraait.
Sinds 1967 koopt onze familie tapijten in de weefgebieden en in de bazaar van Teheran, waar het bedrijf begon. Op verzoek krijgt elk tapijt ons eigen certificaat mee. In deze gids beschrijf ik waar ik als eerste naar kijk.
Vintage, semi-antiek, antiek
Deze begrippen zijn handelsconventies, geen juridische categorieën, en handelaren gaan er vrij losjes mee om. Grofweg worden ze zo begrepen:
Geweven in de tweede helft van de 20e eeuw. Vaak met zachte slijtage en kleuren die tot rust zijn gekomen.
Oudere stukken, meestal uit de eerste helft van de 20e eeuw.
De grens die ook de douane in verschillende landen hanteert.
Leeftijd alleen zegt weinig over kwaliteit. Een goed geweven tapijt uit de jaren zeventig kan een betere keuze zijn dan een vermoeid antiek stuk. Vraag hoe de leeftijd is bepaald, en verwacht van een verkoper dat hij zegt wanneer het om een schatting gaat.
Patina of schade?
Slijtage hoort bij een vintage tapijt. De vraag is of die gelijkmatig en stabiel is, of dat de structuur eronder is aangetast.
Gelijkmatige slijtage is geen probleem
Een lage pool die gelijkmatig is afgesleten, geeft veel vintage tapijten hun zachte, bijna fluweelachtige uitstraling. Waar de knopen er nog zijn en de basis intact is, gaat het tapijt lang mee.
Abrash is geen gebrek
Banen in net iets andere tinten die dwars over het veld lopen, heten abrash. Ze ontstaan doordat de wol in afzonderlijke partijen is geverfd. Bij een handgeknoopt tapijt zijn ze normaal, en veel kopers zoeken er juist naar.
Waar u op moet letten
- Gaten en kale scheringPlekken waar de pool tot op de scheringdraden is verdwenen. Ze kunnen opnieuw worden ingeknoopt, maar dat hoort mee te wegen in de prijs die u betaalt.
- MotMotschade begint vaak aan de achterkant en onder meubels, waar een tapijt ongestoord ligt. Let op kale plekken in een patroon en fijn, zanderig residu.
- Zijkanten en franjesLosse zijkanten en ontbrekende franjes komen vaak voor en kunnen worden vastgezet of vernieuwd. Vraag of dat al is gebeurd.
- ReparatiesGoede reparaties zijn een normaal onderdeel van de geschiedenis van een tapijt. Ze horen in de beschrijving te worden genoemd, niet verzwegen.
Twee tapijten kunnen op een foto op elkaar lijken en toch een wereld van verschil blijken zodra u ze omdraait.
Is het handgeknoopt?
Draai het tapijt om. Bij een handgeknoopt tapijt is het patroon op de achterkant duidelijk te zien, knoop voor knoop, met kleine onregelmatigheden. De franjes zijn de uiteinden van de scheringdraden die door het hele tapijt lopen, geen strook die er achteraf aan is genaaid.
Een getuft tapijt heeft een weefselrug die op de achterkant is gelijmd, meestal afgedekt met een doek. Een machinaal geweven tapijt heeft een volkomen regelmatige achterkant en aangezette franjes. Geen van beide is verkeerd, maar geen van beide mag als handgeknoopt worden verkocht.
De knoopdichtheid wordt opgegeven in knopen per vierkante inch (kpsi) of per vierkante meter. Ze zegt iets over de fijnheid, maar niet alles: een grof geknoopt dorpstapijt kan het mooiere stuk zijn.
Gewassen, overgeverfd, geschoren
Veel vintage tapijten die vandaag op de markt zijn, zijn behandeld om bij hedendaagse interieurs te passen. Dat is legitiem, zolang het wordt vermeld.
Overgeverfd
Het hele tapijt wordt opnieuw geverfd in één krachtige kleur, vaak nadat de oude kleuren eruit zijn gehaald. Het oorspronkelijke patroon blijft er zwak doorheen zichtbaar.
Uitgewassen en geschoren
De kleuren worden lichter gemaakt en de pool wordt kortgeschoren voor een verbleekte, gesleten uitstraling. Zorgvuldig uitgevoerd geeft dat een rustig oppervlak. Te hard aangepakt verzwakt het de wol.
Het juiste formaat
De meeste tapijten die online worden gekocht, zijn te klein. Een tapijt hoort de meubels te verankeren, niet ervoor te zweven. Deze drie vuistregels werken in de meeste ruimtes:
Meet de ruimte op en markeer de omtrek met tape voordat u koopt. Onze tapijten op formaat zijn ingedeeld van kleine formaten tot paleisformaten voor grote ruimtes.
Leven met uw tapijt
Een tapijt dat vijftig jaar heeft meegemaakt, gaat met eenvoudige verzorging nog veel langer mee. Zuig het regelmatig zonder roterende borstel en draai het één keer per jaar, zodat het gelijkmatig slijt en verbleekt. Wij raden een antislip-ondertapijt aan.
Wassen gebeurt uitsluitend met de hand, door specialisten. Onze werkplaats voor tapijtreiniging en restauratie in Lohr am Main verzorgt tapijten uit Würzburg, Aschaffenburg en de regio Main-Spessart.
Een vintage tapijt hoeft niet nieuw te worden geproduceerd. Het blijft in gebruik in plaats van te worden vervangen.
Online kopen
Door een scherm heen kunt u een tapijt niet aanraken, dus moet een goede verkoper dat voor u doen. Vraag voordat u koopt om:
- Foto's van de achterkantPlus detailopnamen van slijtage, reparaties en de zijkanten.
- Exacte afmetingenGemeten, niet afgerond, in cm.
- Een duidelijke staatbeschrijvingWat er is gerepareerd, gewassen of behandeld, en wanneer.
- Herkomst en leeftijdEn hoe die zijn bepaald.
Wordt een vraag in de beschrijving niet beantwoord, stel hem dan aan ons. Wij leggen een detail liever uit vóór de verkoop dan erna.
Een korte woordenlijst
Meer begrippen vindt u in onze Rugwiki.
- Abrash
- Schakeringen binnen één kleur, ontstaan door afzonderlijke verfpartijen.
- Schering
- De draden in de lengterichting waaromheen de knopen worden gelegd. Hun uiteinden vormen de franjes.
- Inslag
- De draden in de breedterichting die elke rij knopen vastzetten.
- Pool
- Het oppervlak dat wordt gevormd door de afgesneden uiteinden van de knopen.
- kpsi
- Knots per square inch, knopen per vierkante inch: een maat voor hoe fijn een tapijt is geknoopt.
- Kilim
- Een vlakweefsel zonder pool, waarbij het patroon in de inslag is geweven.
Elk stuk in onze vintagecollectie is met de hand gecontroleerd, opgemeten en beschreven zoals het is.
— Karl-Heinz Ahmad Djoharian
